Jager-verzamelaar – over dopamine, Lego en het waarom van verzamelen

Heel veel legopoppetjes

Ik moest laatst denken aan het toilet in mijn ouderlijk huis. Daar hingen en stonden toen ik klein was meer dan honderd punnikklosjes. Van eenvoudige houten kokers met vier spijkers bovenaan tot glimmend gelakte paddenstoelen en dametjes waarbij de vier spijkers een kroontje vormden. Op een gegeven moment verdwenen ze in een doos, om nooit meer terug te keren. Onvermijdelijk kwam ik bij mijn eigen verzamelwoede uit, en mijn verzamelingen die een zelfde lot ondergingen.

G.I. Joe en Junior Press

Mijn jeugd is een lange reeks inmiddels lang verdwenen verzamelingen: Coca-Cola spullen, G.I. Joe speelgoed, superhelden comics van Junior Press, een blauwe maandag kogelhulzen (ik had er ongeveer acht), Magic speelkaarten, gebrande cd’s, Salamander pockets, Rainbow pockets, gitaren (op een gegeven moment had ik er een stuk of tien staan waar ik nooit op speelde), speelgoed in verpakking, poëziebundels, boeken in zijn algemeenheid, computerspelletjes.

Het klinkt een beetje als een jeugdzonde zo, maar ook de laatste jaren heb ik nog miniatuurspeelgoed verzameld en Legopoppetjes. Ik maak mezelf wijs dat ik daar ooit nog eens prachtige speelgoedfotografie mee ga bedrijven, dus heb ik daar vooralsnog een stuk of zes plastic dozen vol van. Inmiddels koop ik ook op het miniaturenvlak zelden nog iets, maar het rommelen zit in mijn bloed. Ik kan geen kringloop voorbijrijden zonder er even te gaan snuffelen. Waarom eigenlijk?

Dopamine

In een wat ouder artikel van Marketing facts lees ik een aantal redenen die verzamelgedrag kunnen verklaren.
Bij het verzamelen van dingen van vroeger gaat het om een bepaalde psychologische geruststelling dat alles nog net als vroeger is. Wat natuurlijk niet zo is, maar toen ik een aantal jaar terug een hele stapel X-mannen kocht heb ik wel heerlijk kunnen zwelgen in de nostalgie ervan. Dat is denk ik ook waarom volwassen mannen op een beurs hun speelgoed van vroeger terugkopen, de hoop dat je daarmee iets van de oude tover terug verovert.
Dan is er het element van de jacht, het veroveren van begeerde voorwerpen. Of het nou bieden op Ebay is of snuffelen op een kleedjesmarkt, het doen van een aankoop geeft een dopamineshot. Ik denk dat veel mensen dat wel herkennen, vooral omdat je vaak na het shot een soort leeg gevoel overhoudt aan wat eerst een geweldige aankoop was.
En er is nog een mogelijkheid dat het een evolutionaire neiging is, die we aan het verzamelen van bessen en noten overgehouden hebben, al lijkt me dat niet zo geloofwaardig.

De boze buitenwereld

Wat ik wel interessant vind, is de theorie dat verzamelen een manier is om (een deel van) de boze buitenwereld te ordenen en classificeren, oftewel een poging om controle te houden over die buitenwereld. Daarmee samenhangend kan verzamelen je ook een identiteit, en op die manier houvast, verschaffen. Dat herken ik wel een beetje aan de fanatiekere AFOL’s, adult fans of Lego, die hun hele vrije tijd steken in het verzamelen, ruilen en discussiëren over het befaamde speelgoed.

Zelf denk ik dat ik aanleg heb voor nostalgisch verzamelen, al heb ik dat met ontspullen wel redelijk afgezworen, en ben ik ook wel een jager-verzamelaar; als ik me niet goed voel, wil ik nog steeds wel dingen kopen om dat dopamineshot te krijgen. Aan de andere kant ben ik dan weer niet zo op controle of identiteit ingesteld, al vind ik de AFOL’s als subcultuur wel interessant. Zou het dan toch een evolutionaire neiging zijn?

Waarin herken jij je eigenlijk in het bovenstaande? Of verzamel jij om nog andere redenen?

Advertisements

2 thoughts on “Jager-verzamelaar – over dopamine, Lego en het waarom van verzamelen

  1. Ik verzamel uit nostalgie. De oude kerstballen met het kaarsvet er nog op uit mijn jeugd. Oude boeken van toen ik nog samen met mijn moeder moest lezen. Even samen op de bank. Fijn. Maar drie eigen kinderen met eigen verzamel woedes, vooral uit evolutionaire insteek, helpen om zelf te ontspullen. Want in dat ene huis moet toch wat overzicht blijven en ruimte voor al die nieuwe schatten.

    Like

    1. Nostalgie is in die zin ook een raar iets: dat verleden waar je toch een ingang toe hebt met je spullen. Er is een vermeend vermogen dat sommige mensen zouden hebben: het eidetisch vermogen, ofwel het vermogen de opgeslagen herinneringen van een voorwerp te lezen. Of het nu waar is of niet, het impliceert wel dat een voorwerp niet een ding an sich is, maar ook een context heeft.
      En tsjaah, kinderen en schatten verzamelen, dat is een mooi gegeven toch? Hoe kinderen zelf een waardesysteem ontwikkelen:-). Zo lang er geen scheuren in het huis ontstaan, kan het nog!?

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s