De trendwatcher als goochelaar – over oude wijn in nieuwe zakken

waarom beleven waardevoller is dan bezit

Af en toe verschijnt er een boek in de marge van het minimalisme dat ik graag wil lezen. Ontspullen van trendwatcher James Wallman valt daar ook onder, vooral omdat Wallman de mooie term stuffocation bedacht heeft. Jammer genoeg valt er nogal wat op Wallmans boek aan te merken.

Trendwatcher voor beginners
Wallman begint sterk. In een paar hoofdstukken neemt hij ons mee in de ontwikkeling van het materialisme, dat al met al nauwelijks meer dan een eeuw oud is. Het is een door een elite bedachte, en met marketing (dat in diezelfde tijd ontstond) verkochte manier om met het productie-overschot om te gaan dat ontstond door de industrialisering. Consumeren, aldus Wallman, is de status quo in de westerse wereld, en daarmee de toetssteen voor trends.
Die trends zijn dan ook nog eens te voorspellen aan de hand van een model: het diffusion of innovation– model, dat elke marketeer kent. Daarin komt een innovatie op, die bij een kleine groep innovatoren bekend wordt. Daarna komen de pioniers, van daaruit de voorlopers (early majority), de achterlopers (late majority) en de achterblijvers (laggards). Alleen is het met de meeste innovaties zo dat ze niet verder komen dan de eerste stappen en nooit door de meerderheid overgenomen worden.
Er zijn vijf factoren die helpen voorspellen of een trend het ‘redt’:
1. is het ook echt beter? Is het een verbetering ten opzichte van de vorige situatie?
2. Sluit het makkelijk aan op ons huidig leven? Is het makkelijk toe te passen?
3. Is de innovatie eenvoudig te begrijpen?
4. Is het makkelijk verkrijgbaar en eenvoudig om uit te proberen?
5. Is de innovatie zichtbaar voor anderen? (Omdat mensen zich met elkaar vergelijken, is deze erg belangrijk)

Na deze uitleg legt Wallman een aantal alternatieven voor materialisme langs de trend-lat, waaronder het minimalisme. En op dat punt maakt hij zich, bewust volgens mij, schuldig aan grove oververeenvoudiging.

Now breaks my wooden shoe
Na een korte introductie stelt Wallman namelijk dat minimalisme anti-materialistisch is en reduceert hij het tot maar een aspect ervan: het ontspullen. Dat zijn allebei onjuistheden: minimalisme gaat niet over spullen, of tegen materialisme zijn: het gaat om kiezen wat je wel en niet in je leven wilt.
Maar goed, we gaan even mee in Wallmans gedachtegang en leggen het  langs de trend-lat. Dan is het eenvoudig te begrijpen (check), makkelijk te verkrijgen (check), zichtbaar (hmm, alleen als je foto’s van je minimalistische huis op instagram plaatst), maar sluit het volgens Wallman niet aan op ons huidige leven (want het botst met de status quo, het minimalisme), én het is niet beter want eigenlijk zijn spullen goed.
Maar maakte Wallman er dan niet net zelf van dat het anti-materialistisch was? En dat het alleen maar om spullen wegdoen gaat? Now breaks my wooden shoe, het is gewoon een set-up!!

Oude wijn in een experiëntialistische zak
Want na alle innovaties die het niet gaan redden (lees: minimalisme), is het tijd voor Wallman om ons zijn innovatie te presenteren: het experiëntialisme. Een gedachtegoed waarbij het niet gaat om spullen, want mensen blijken gelukkiger te worden van ervaringen dan van bezit.  Al is het niet slecht om spullen te bezitten, hoor, maar het gaat er vooral om dat experiëntialisten zien dat het niet om spullen gaat, maar om mensen, en doen wat je belangrijk vindt: ervaringen verzamelen.
Roept deze beschrijving geen herkenning bij je op? Klinkt dat niet een heel klein beetje als iets anders waar we het al wel vaker over gehad hebben?
Eigenlijk is het een beetje alsof Wallman eerst het minimalisme aangereden heeft en nu nog even omkeert om er nog eens finaal overheen te rijden. Oude wijn, mopper ik dan ook, oude wijn in een experiëntialistische zak.

Conclusie
Als we door Wallmans gegoochel heen kijken, dan kun je eigenlijk niet anders dan concluderen dat een gematigd minimalisme, waarbij mensen bezit ruilen voor ervaring, ook binnen deze materialistische samenleving een haalbare kaart is. In Ontspullen wordt dat verder helder onderbouwd. Daarmee is het uiteindelijk, ook voor minimalisten, wel de moeite waard om eens te lezen. Zolang je je maar niet door goochelaar Wallman laat betoveren.

https://www.bol.com/nl/f/ontspullen/9200000051926134/

 

James Wallman – Ontspullen – meer leven met minder. Uitgeverij Kosmos, 20,-. Het boek is nu ook verkrijgbaar in mid-price editie voor 12,50,-.

Advertisements

2 thoughts on “De trendwatcher als goochelaar – over oude wijn in nieuwe zakken

  1. In de ervaring treden heeft zoveel definities, net als liefde. Dus een mening, bovenop al die andere. Ik denk dat de meeste minimalisten ook terugkomen op het najagen van ervaringen. Uiteindelijk verplaats je daarmee slechts de onrust. Ach minimalisme, zoals we het nu kennen, is nog jong. We zien wel waar het ons heen brengt.

    Like

    1. Hoi Cindy,
      Dank voor je reactie! Ik moet zeggen dat ik ook mijn twijfels heb over consumeren van ervaringen als systeem. Zelf denk ik dat het leven vanuit je overtuigingen, of daar nu veel of weinig bezit en ervaringen bij komen kijken een goed systeem is. En of je dat dan weer minimalisme noemt of essentialisme of wat dan ook, dat is dan ook niet spannend.
      Ik werd wel geraakt door wat je zei, dat minimalisme nog jong is. Dat is ook absoluut zo, al voelt het voor mij niet zo. Ik ben benieuwd wat het wordt als het later groot is;-)

      Hartelijke groet,
      Wibo

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s